درحالي كه قرار است از سال جديد، توزيع نان غني‌شده در تمامي مدارس كشور اجرايي شود، هنوز كارشناسان بهداشت درخصوص مواد افزودني و محتويات تشكيل‌دهنده اين نان‌ها اختلاف نظر دارند. توزيع نان غني شده بابرخي از مواد‌پروتئيني و ويتاميني از اوايل دي ماه امسال و بعد از چند ماه تاخير از سوي وزارت بازرگاني بين 300 هزار دانش‌آموز مناطق 14 تا 20 تهران شروع شده و قرار است به‌طور يك روز در ميان به‌عنوان ميان‌وعده بين دانش‌آموزان اين مدارس با هدف ترويج فرهنگ استفاده از مواد خوراكي مغذي و مقوي انجام شود.
اين درحالي است كه محتويات و مواد افزودني به نان‌ها جهت هرچه غني‌تر كردن آن گاهي موجب افت كيفيت و مزه نان شده و مصرف‌كنندگان رغبتي به استفاده از آن ندارند.
شايد هم كمبود بازرسين بهداشتي  براي نظارت بر توليد‌كنندگان يا توزيع‌كنندگان نان قصه‌اي تكراري است كه دوباره مطرح مي‌شود.
اين طرح تنها در مدارس تهران و بعضي از استان‌ها به‌صورت پايلوت در بين دانش‌آموزان اجرا مي‌شود و محتويات اين نان به‌علت اختلاف نظر كارشناسان بهداشت هنوز مشخص نيست و به‌علت هدفمند كردن يارانه‌ها نيز هنوز تعداد دفعات توزيع آن در بين دانش‌آموزان مشخص نشده است. دكتر شيخ‌الاسلام، كارشناس تغذيه با انتقاد  از ا‌ينكه در كشور ما مواد اصلي و مغذي را در ابتداي كار از نان مصرفي مي‌گيريم و بعد با صرف هزينه‌هاي بسيار دوباره مي‌خواهيم به نان اضافه كنيم آن هم بعد از اينكه مردم در اثر مصرف اين نان‌ها دچار بيماري‌هاي گوناگوني مي‌شوند، درخصوص تقويت نان مي‌گويد: تقويت نان از 2 جنبه مورد بررسي قرار مي‌گيرد:
۱ - افزودن مواد مغذي ضروري مانند سبوس كه ضمن استخراج از بين رفته است.
۲ - جبران مواد مغذي كه به هنگام پخت كاهش يافته‌اند.

آخرين بررسي‌هاي انجام شده توسط دفتر بهبود تغذيه جامعه نشان مي‌دهد كه كمبود آهن و كم خوني در مناطق مختلف كشور بسيار شايع است، به‌طوري كه در حدود 40‌درصد كودكان 15 تا 23 ماهه، 18‌درصد كودكان 6 ساله، 18‌درصد نوجوانان دختر و پسر و 22 درصد زنان باردار در اقليم‌هاي 11‌گانه كشور از كم‌خوني رنج مي‌برند و كمبود آهن در حدود يك چهارم كودكان و نوجوانان و يك سوم زنان باردار كشور مشاهده شده است.
با توجه به اينكه حداقل 2ميليارد نفر از مردم جهان از كمبود آهن رنج مي‌برند، در سال 1991 سازمان بهداشت جهاني براي كمبود 3 ريزمغذي اصلي (آهن، يد و ويتامين A) برنامه‌ريزي كرد و در نهايت پيشنهاد شد براي فائق آمدن بر كمبود گسترده ريزمغذي‌ها، بايد 4راهبرد مهم در كنار هم مورد استفاده قرار بگيرند كه عبارتند از مكمل ياري، غني‌سازي‌ مواد غذايي، آموزش تغذيه و اقدام‌هاي بهداشت عمومي كه در سال‌هاي اخير غني‌سازي‌ مواد غذايي نيز به‌عنوان يك راهبرد مؤ‌ثر و كارآمد، در نظر گرفته شد.

بهترين حامل، نان است
كارشناسان تغذيه معتقدند كه  بهترين حامل براي آهن در برنامه مذكور در كشور، نان است كه غذاي اصلي و عمده به شمار مي‌رود؛ به‌طوري كه بررسي‌هاي انجام شده توسط انستيتو تحقيقات تغذيه نشان مي‌دهد، متوسط مصرف روزانه نان در حدود 320 گرم است و نان يك حامل مناسب براي غني‌سازي‌ با آهن در كشور در نظر گرفته شده است.
دكتر شيخ‌الاسلام، در مورد برنامه غني‌سا‌زي آرد مي‌افزايد: آهن از جمله ريز مغذي‌هايي است كه كمبود آن در سطح وسيع، به‌خصوص در كشورهاي در حال توسعه مشاهده مي‌شود. كمبود آهن، شايع‌ترين كمبود در ميان ريزمغذي‌ها در جهان امروز است كه زندگي ميليون‌ها نفر به ويژه زنان و كودكان و همچنين نوجوانان، مردان، بزرگسالان و سالمندان را تحت‌تأثير قرار داده است.
وي ادامه مي‌دهد: كم‌خوني و فقر آهن تهديدي براي سلامتي مادران است و كاهش وزن هنگام تولد، كاهش مقاومت در برابر عفونت، ضعف تكامل‌شناختي و كاهش ظرفيت كار دخالت دارد.
وي در مورد غني‌سازي‌ مواد غذايي در ايران اظهار مي‌دارد: در ايران كار غني‌سازي‌، با افزودن يد به نمك از سال 69 آغاز شد و در حال حاضر دسترسي مردم كشور در تمام مناطق شهري و روستايي به نمك يددار فراهم شده است، به‌طوري كه در حدود 95 درصد مردم از نمك يددار استفاده مي‌كنند و ميزان شيوع گواتر ناشي از كمبود يد، از حدود 70 درصد به 15درصد كاهش يافته است.
وي تأكيد مي‌كند: غني‌سازي‌ داراي اصول زير است: متمركز بودن توليد، فناوري ساده و ارزان، تغييرناپذيري خواص ظاهري مواد غذايي، پايداري محصول نهايي توليد شده و قابل اختلا‌ط بودن ريزمغذي و حامل.

همشهري انلاين - گروه سلامت