مغز انسان امروزين، تقريبا 3 برابر بزرگ تر از مغز انسان هاي اوليه اي است كه حدودا 42 ميليون سال پيش زيست مي كردند و اين كه ساليان سال دانشمندان كه در پاسخ به چرايي بزرگي مغز بشر امروز مدت ها تحقيق كرده اند در يك پژوهش جديد به اين پاسخ رسيده اند كه رقابت اجتماعي مي تواند زمينه افزايش اندازه مغز انسان را فراهم آورد.
    اين پژوهش جديد چنين توضيح مي دهد كه روش هاي بسياري در راستاي توضيح چرايي بزرگي مغز انسان در مقايسه با اندازه مغز انسان هاي اوليه وجود دارد ولي عامل اساسي ممكن است رقابت اجتماعي باشد.
    ولي با وجود چندين ديدگاه قابل اتكا در اين مورد هنوز جاي بحث زيادي وجود دارد. در مقايسه با بيشتر حيوانات ديگر و احتساب نسبت وزن آن به كل بدن، مغز انسان بزرگ تر است و در مقايسه با مغز اولين گونه هاي Homogenus ، حدود 2 ميليون سال پيش، اندازه مغز انسان تقريبا دو برابر شده است. در قياس با نياكان اوليه اي از جمله Australopithecine در محدوده 42 ميليون سال پيش نيز مغز ما 3 برابر بزرگ تر است. برآورد علت چنين افزايش حجمي، چندين سال دانشمندان را در حيرت و بهت فرو برده بود.
    در اين زمينه 3 فرضيه عمده وجود دارد كه به تغييرات آب و هوا، نيازهاي بومي و رقابت اجتماعي اشاره دارند. يك تحليل آماري جديد از اطلاعات به دست آمده از 175 فسيل جمجمه، فرضيه سوم را تاييد مي كند.
    
    پايه استدلال اين فرضيه ها
    ديدگاه آب و هوا، پيشنهادش اين است كه بحث تغييرات عمده آب و هوايي و جوي غيرقابل پيش بيني، امكان افزايش توانايي نياكانمان را بالابرده است، تا اين كه گام پيش گذاشته و خود را براي اين تغييرات محيطي آماده كنند كه در نتيجه واكنش به اين تغييرات، مغز انسان بزرگ تر، ماهرتر و قابليت ادراك بيشتري پيدا كرده است.
    
    فرضيه مبتني بر زيست بوم بر اين پايه استوار است كه هرچه نياكانمان به مناطق دورتري از استوا كوچ كردند، با تغييرات محيطي ازجمله كمبود غذا و منابع ديگر مواجه شدند. يكي از اساتيد دانشگاه ميسوري به نام ديويد گري اذعان مي دارد: شما بايد كمي باهوش تر باشي تا از اين تغييرات محيطي سر در بياوري. همچنين، كمتر در معرض انگل ها قرار گرفتن، مي توانست يك نقش مهم در بزرگ تر كردن مغز بازي كند.
    و نهايت اين كه، ديگر پژوهشگران استدلالشان اين است كه رقابت اجتماعي بر سر منابع اندك، اندازه مغز را تحت تاثير قرار داد.
    گري معتقد است: همزمان با رشد جمعيت، افراد بيشتري براي دستيابي به همان تعداد و منابع كم به رقابت مي پردازند و فكر كردن نضج مي گيرد. افراد متعلق به يك موقعيت اجتماعي برتر كه حتي كمي هم نسبت به افراد ديگر جمعيت باهوش تر هستند دسترسي بيشتري به غذا و ديگر كالاها دارند و فرزندانشان از شانس بيشتري براي بقا برخوردار خواهند بود. افرادي كه به اندازه كافي از مهارت هاي اجتماعي نصيب ندارند، خواهند مرد. در نتيجه ميانگين تناسب اجتماعي گروه بالامي رود.
    
    ارزيابي و مقايسه گزينه ها
    براي محك زدن اين كه كدام فرضيه احتمال وقوع بيشتري دارد، گري و دانشجوي تازه فارغ التحصيلش به نام Drew Bailey اطلاعات به دست آمده از 175 فسيل جمجمه انسان هاي اوليه و نياكانمان كه متعلق به دوره زماني 2 ميليون تا 10 هزار سال پيش بودند را مورد تحليل قرار دادند.
    اين گروه پژوهشي به عواملي ازجمله: بررسي عمر فسيل ها، تعيين محل اكتشافشان، مقدار درجه حرارت آن دوره، اندازه تغيير دما در زمان حيات گونه هاي Homo و بررسي سطح انگل ها در آن منطقه، توجه ويژه اي كردند.
    اين دانشمندان براي اندازه گيري رقابت اجتماعي، تراكم جمعيتي آن منطقه را نيز مورد مداقه قرار دادند. گري مي افزايد: فرض بر اين است كه هرچه تعداد فسيل هاي اكتشافي در يك منطقه ويژه در زمان خاصي بيشتر باشد، به احتمال زياد بودن جمعيت گونه ها بالاست.
    
    پرسش هاي بي پاسخ
    رالف هالووي استاد مردم شناسي دانشگاه كلمبيا كه به مطالعه تكامل مغز بشر مشغول است، مي گويد: فرضيه رقابت اجتماعي به نظر عالي است؛ ولي چطور مي توان حتي به كمك اين اطلاعات انعطاف ناپذير (عددي و آماري) به محك واقعي دست زد؟
    وي خاطرنشان مي كند: اين اطلاعات پراكنده در مورد جمجمه چيزي در مورد تفاوت هاي جمعيتي Homoerectus يا Neanderthal ها به ما ارائه نمي كند. براي مثال، كل تعداد جمجمه هاي كشف شده Homoerectus در آفريقا، آسيا، اندونزي و بخش هايي از اروپا كمتر از 25 مورد است و همين تعداد جمجمه بعد از صدها هزار سال تنها مشخصه اي است كه بيانگر جمعيت اين گونه از اعقاب بشر است.
    
    فرضيه هاي جايگزين
    هالووي در مورد چگونگي بزرگ تر شدن مغزمان فرضيه ديگري هم دارد. او به اين فكر است كه شايد افزايش زمان بارداري در رحم يا افزايش زمان وابستگي كودكان به بزرگسالان توانسته است در افزايش حجم مغز بشر نقش بازي كند. او مي افزايد: دوره بارداري يا زمان وابستگي طولاني تر در ضرورت شركت همكاري هاي اجتماعي و دستيابي به پختگي شناختي، براي والدين زحمت فراهم مي كند. آقايان و خانم ها نياز به تفكيك كامل نقش هاي اجتماعي زنانه و مردانه از هم دارند تا همزمان به آموزش كودك هم كمكي كرده باشد.
    
    منبع: scincedaily