نه فقط عامه مردم،حتي بسياري از دانش آموختگان ايراني تصور ميكنند «هما» نامي است در رديف سيمرغ و عنقا و صرفا يك افسانه است، در حالي كه اين پرنده يكي از گونههاي موجود و جذاب طبيعت ايران بوده و در منطقه البرز مركزي يك پرنده بومي محسوب ميشود. اگرچه اين گونه كم نظير نيز در معرض انقراض قرار داشته و مشاهده آن سال به سال كمتر شده است، آنچنانكه در دره لار در دامنههاي توچال كه پيش از اين هما پرندهاي پرشمار بود، هم اكنون سالهاست كه ديگر اين پرنده ديده نشده است.
تصوير، از آن جهت كه از نزديك پرنده هما را نشان ميدهد، ميتواند در محيط زيست يك اتفاق نادر و بسيار جذاب به شمار آيد. در 16سال گذشته در روزنامه همشهري بارها گزارشها و اخباري درباره هما چاپ شده؛ اما اين نخستين بار است كه عكس آن در اين روزنامه به تماشاي خوانندگان ارجمند گذاشته ميشود. اين عكس بينظير را مهدي بيژني فر در ارتفاعات شكرآب پارك ملي تندوره (در شهرستان درگز) در شمال خراسان رضوي ثبت كردهاست. اين عكس به نام عكاس در مركز ملي ايرانشناسي ثبت شدهاست.
اين هم پرنده افسانه اي ايرانيان كه در اين سالها جمعيتش در ايران كاهش پيدا كرده است. وجود اين نوع پرندگان در هر منطقه اي نشانه سلامت ان منطقه است . عكس در منطقه حفاظت شده گلول سراني در خراسان شمالي گرفته شده است
به باور ايرانيان باستان مرغي استخوان خوار است كه در افسانه ها وقتي جانشيني براي پادشاه نبود، آنرا رها كرده و بر شانه هر كس كه مي نشست او را پادشاه مي كردند!
فرهنگ فارسي عميد:
هما- هماي: مرغ خوب، فرخنده، مرغي نظير شاهين و داراي جثه بزرگ كه خوراكش استخوان است و قدما مي پنداشتند سايه اش بر سر هر كس بيافتد به سعادت و كامراني خواهد رسيد(در ميمنت و مباركي به او مثل مي زدند).
فرهنگ فارسي معين:
هما پرندهاي است از راسته شکاربانان روز، با جثهاي قوي که بجز استخوان نخورد و استخوانهاي بزرگ را از بلندي بر صخرهاي افکنده تا پس از قطعه شدن آنرا بخورد. هماي را عوام فرخنده گيرند و گرامي شمرند.
خبرگزاري ميراث فرهنگي:
سيستان و بلوچستان هنوز هم شاهد پرواز هما يكي از پرندگان افسانهاي ايران باستان بر فراز دشتها و عرصههاي طبيعي است. شايد كمتر كسي بداند كه هما، پرنده افسانهاي ايرانباستان، گونهاي پرنده شکاری است و هنوز هم در طبيعت ايران و بهويژه طبيعت استان سيستان و بلوچستان ديده ميشود
شناسنامه هما - برگرفته از تارنماي: http://www.persianpet.org
هما فرخنده است و فرخنده نيز معني ميدهد. پرنده ای شکاری است كه بيشتر به يك شاهين عظيم شباهت دارد. طرح مشخص بدن در حال پرواز، اين پرنده را از ساير پرندگان متمايز كرده است.
معمولا داراي بدني به طول 1متر يا كمي بيشتر، بالهاي دراز، كمعرض و زاويهدار است و دمي بلند، لوزي شكل و تيره رنگ دارد. سطح پشتي، بال ها و دم آن سياه مايل به خاكستري و سرش به طور كلي نخودي رنگ است. اطراف چشم و ناحيه پس منقار سياه رنگ است كه به يك دسته موي سياه ريش مانند در زير منقار منتهي مي شود. سطح شكمي نارنجي مايل به زرد و ناحيه سينه به طور واضح نارنجي رنگ است كه با بالهاي تيره تضاد خاصي را نشان ميدهد.
هما از پرندگان شكاري ديگر فعالتر و معمولا تكزي است و بيشتر در كوهستانهاي مرتفع و دورافتاده زندگي ميكند و در غارهاي مشرف به پرتگاهها آشيانه ميسازد. از ديگر زيستگاههاي اين گونه زيستي، پارك ملي لار و بمو و منطقه حفاظت شده دنا است.